Mansa Moussa: moun ki pi rich nan tout listwa limanite

Dernière mise à jour : 6 oct. 2021

Lè yap pale de moun ki rich nan peyi Dayiti, gen anpil non ki vin nan tèt nou : Gilbert Bigio, Reginald Boulos, Reynold Deed, elatrite. Sou plan mondyal menm depi nou panse richès nou wè Carlos Slim, Jeff Bezos, Bill Gates, Bernard Arnault oswa Elon Musk.

Si nou ale nan tan ki plis ansyen yo, genyen ansyen anperè women an Auguste Cesar, Song Shenzong, Akbar le Grand, Staline, Andrew Carnegie, John Rocfeller, ak Alan Rufus.

Malgre tout richès moun sa yo nou site la a yo, okenn ladan yo pa rive pre moun ki te pi rich nan listwa limanite a, nou vle pale de Mansa Moussa. Nan tout klasman moun ki pi rich ki viv sou planèt nou an, wa afriken sa a ki te dirije Mali pandan 14 zyèm syèk la toujou devan.

Moussa Keita I se dizyèm «mansa» anpi Mali a, li fèt nan ane 1280. Li pran pouvwa a an 1312. Nan epòk sa a anpil wayom afriken te pwospè. Lè li rive sou pouvwa a nan peyi Mali, yo ba li tit « Mansa » (ki vle di « wa ») e li te gen kòm responsablite pou li fè peyi a vin pi rich. Nan epòk sa a, prensipal richès peyi a se te lò ak sèl. Resous sa yo te gen anpil valè lè sa a e Mali se te founisè yon bon pati nan mond lan.

Nan moman pwosperite li a, ampi Mali a te etann li sou 1,2 milyon kilomèt kare. Li te kouvri teritwa Mali kounye a, Senegal, Gambie, Guinée, du Niger, Nigeria, Tchad ak Mauritanie.

Lò Mali a se te sous richès Moussa a e pèsòn pa rive di konbyen li te ye. Okenn ekonomis ni istoryen pa janm antann yo sou montan lajan li te genyen, ki sanble ta pliwyè trilyon dola. Nan yon deklarasyon li te fè nan magazin Money an 2015, Rudolph Ware, yon pwofesè istwa nan inivèsite Michigan, fè konnen si yon moun vle gen yon ide de valè lò Moussa te genyen li ka sèlman imajine pi gwo kantite lò yon moun ka genyen epi miltipliye kantite sa a pa 2.

Magazin Money tap fè yon lis moun ki pi rich nan listwa yo. Moussa te premye nan lis la. Dèyè l te genyen premye anperè women an ki te gen yon fòtin yo evalye a 4,6 bilyon dola ameriken. Nan epòk rèy Auguste la, anpi women an te genyen 25 à 30 % PIB mondyal la. Ebyen, Moussa te gen plis ke sa. Magazin nan te konkli Moussa te pi rich pase jan nenpòt moun te ka panse sa.

Malgre tout lajan li te genyen, pa gen twòp moun ki te konnen Moussa avan 1324. Pandan ane sa a, li te lanse yon karavàn ki tap fè yon distans 6 400 kilomèt pou te ale nan vil La Mecque, vil pelerinaj mizilman yo. Pandan vwayaj sa a, anpil depans te fèt. Moussa te vwayaje ak 60 000 gason, ladan yo te gen sòlda, sivil ak esklav. Nan chif sa a, te genyen 1000 asistan pèsonèl Moussa, mete sou sa te gen mizisyen li yo ak plis pase san chamo ki te chaje lò.

Pandan vwayaj la, Moussa te fè eskal nan vil Caire nan peyi Ejip e li te deside fè yon ti jès charite : distribiye lò. Men li te tèlman bay lò sa ta pral plonje peyi a nan yon gwo kriz. Ekonomi lokal la tap pran 12 lane pou li te rekanpe.

Moussa mouri ant 1332 ak 1337, aprè li fin pase plis ke 20 lane sou pouvwa a. Li te mouri kite lekòl, moske, bibliyotèk ak mize. Jiska jodi a gen youn nan moske li te konstwi yo ki toujou la e moun kontinye ap vizite, se moske Djinguereber a ki nan vil Tombouctou nan peyi Mali.

 

Èske panse gen youn nan milyadè aktyèl yo kap kapab depae rekò sa? pa bliye LIKE siw renmen atik la